با افزایش دمای هوا در فصل تابستان، لاستیکهای خودرو بیش از گذشته تحت تأثیر گرمای آسفالت، تابش مستقیم خورشید، رانندگی طولانی و افزایش فشار هوای داخل لاستیک قرار میگیرند. بیتوجهی به وضعیت لاستیکها در این فصل میتواند باعث ساییدگی زودهنگام، ترکخوردگی، کاهش چسبندگی و حتی ترکیدن لاستیک در حین رانندگی شود.
هدف از مراقبت از لاستیک خودرو در تابستان این است که احتمال بروز مشکلات ناگهانی کاهش پیدا کند، ایمنی خودرو حفظ شود و لاستیکها بتوانند عمر مفید بیشتری داشته باشند. بررسی منظم فشار باد، عمق آج، تاریخ تولید، بالانس و وضعیت ظاهری لاستیکها از مهمترین اقداماتی است که باید قبل از سفرهای تابستانی و در طول این فصل انجام شود.
گرمای هوا چه تأثیری بر لاستیکها دارد؟
گرما باعث افزایش فشار باد لاستیکها میشود:
با افزایش دمای هوا و گرمشدن لاستیک هنگام حرکت، هوای داخل آن منبسط شده و فشار افزایش پیدا میکند. این افزایش فشار تا حدودی طبیعی است؛ به همین دلیل فشار باد باید زمانی اندازهگیری شود که لاستیک سرد است. کمکردن باد لاستیک بلافاصله پس از رانندگی میتواند باعث کمبادشدن آن پس از سردشدن شود. فشار استاندارد نیز باید بر اساس عدد درجشده روی برچسب ستون یا لبه درِ راننده و دفترچه راهنمای خودرو تنظیم شود، نه عدد حداکثری نوشتهشده روی دیواره لاستیک.
گرما میتواند خشکی و فرسودگی لاستیک را تشدید کند:
قرارگرفتن طولانیمدت لاستیک در معرض حرارت و اشعه فرابنفش خورشید، روند پیرشدن ترکیبات لاستیکی را سریعتر میکند. در نتیجه، لاستیک بهتدریج انعطافپذیری خود را از دست داده و احتمال ایجاد ترکهای ریز روی دیواره یا میان شیارهای آج افزایش پیدا میکند. پارککردن مداوم خودرو زیر نور مستقیم خورشید نیز این فرایند را تشدید میکند.
لاستیکها در هوای گرم ممکن است سریعتر ساییده شوند:
گرمای آسفالت در کنار فشار باد نامناسب، سرعت بالا، ترمزگیری شدید، شتابگیری ناگهانی و میزان نبودن فرمان میتواند باعث افزایش اصطکاک و فرسایش لاستیک شود. اگر فشار باد کمتر از مقدار استاندارد باشد، دیواره لاستیک بیش از اندازه خم شده و حرارت بیشتری در ساختار آن ایجاد میشود. فشار بیش از اندازه نیز میتواند باعث ساییدگی بیشتر بخش مرکزی آج شود.
کاهش سطح تماس و چسبندگی لاستیک با جاده:
یکی دیگر از پیامدهای تنظیم نبودن فشار باد در تابستان است. اگر لاستیک بیش از اندازه پرباد باشد، سطح تماس آن با آسفالت کاهش پیدا میکند و بخش میانی آج فشار بیشتری تحمل خواهد کرد. این وضعیت ممکن است کنترل خودرو را در ترمزگیری، پیچها و جادههای لغزنده ضعیف کند. از سوی دیگر، کمبادبودن نیز باعث تغییر شکل لاستیک، افزایش دما و کاهش پایداری خودرو میشود.
بروز ترکها و آسیبهای سطحی:
در لاستیکهای قدیمی، بیکیفیت یا لاستیکهایی که مدت زیادی زیر نور خورشید قرار گرفتهاند بیشتر دیده میشود. ترک روی دیواره، برآمدگی، بریدگی، جداشدن بخشی از آج یا مشاهده نخهای داخلی لاستیک از علائمی هستند که نباید نادیده گرفته شوند. دمای بالا و رانندگی طولانی میتواند آسیبهای قبلی لاستیک را تشدید کرده و احتمال جداشدن آج یا ترکیدن لاستیک را افزایش دهد.
چگونه از لاستیک خودرو در تابستان مراقبت کنیم؟
لاستیکها را بهصورت منظم بررسی کنید
حداقل ماهی یکبار و بهخصوص پیش از سفرهای طولانی، وضعیت هر چهار لاستیک و لاستیک زاپاس را بررسی کنید. در این بازبینی باید فشار باد، عمق آج، سلامت دیواره، الگوی ساییدگی و تاریخ تولید لاستیک مورد توجه قرار گیرد.
مشاهده برآمدگی، ترک عمیق، بریدگی، فرورفتگی غیرعادی یا ساییدگی نامنظم ممکن است نشانه آسیبدیدگی ساختار داخلی لاستیک باشد. در چنین شرایطی بهتر است لاستیک توسط فرد متخصص بررسی شود و تا پیش از اطمینان از سلامت آن، از رانندگی با سرعت بالا یا طیکردن مسافت طولانی خودداری کنید.
باد لاستیک در تابستان باید چند باشد؟
یکی از مهمترین نکات مراقبت از لاستیک خودرو در تابستان تنظیم باد لاستیک است.
برای فشار باد لاستیک در تابستان یک عدد ثابت و یکسان برای همه خودروها وجود ندارد. در بسیاری از خودروهای سواری فشار ۳۰ تا ۳۵ PSI رایج است، اما عدد باد لاستیک مناسب ماشین باید از روی برچسب مشخصات خودرو در قسمت ستون یا لبه درِ راننده یا دفترچه راهنما خوانده شود. ممکن است فشار استاندارد لاستیکهای جلو و عقب نیز با یکدیگر متفاوت باشد.
فشار باد را زمانی بررسی کنید که خودرو حداقل سه ساعت حرکت نکرده یا مسافت بسیار کوتاهی را با سرعت پایین طی کرده باشد. هرگز فشار لاستیک داغ را صرفاً به دلیل بالابودن عدد آن کم نکنید؛ زیرا افزایش فشار پس از رانندگی طبیعی است. عدد نوشتهشده روی دیواره لاستیک نیز معمولاً حداکثر فشار قابل تحمل لاستیک است، نه فشار مناسب خودرو.
فشار لاستیکها، از جمله لاستیک زاپاس، بهتر است حداقل ماهی یکبار با فشارسنج دقیق کنترل شود. چراغ هشدار فشار باد یا سیستم TPMS نیز جای بررسی دستی و منظم را نمیگیرد.
عمق آج لاستیک را کنترل کنید
آج لاستیک وظیفه ایجاد چسبندگی و هدایت آب از زیر لاستیک را بر عهده دارد. کمشدن عمق آج میتواند فاصله توقف خودرو را افزایش داده و احتمال لغزش روی جاده خیس را بیشتر کند.
حداقل عمق قابل قبول آج برای لاستیک خودروهای سواری معمولاً حدود ۱٫۶ میلیمتر یا ۲/۳۲ اینچ در نظر گرفته میشود. اگر سطح آج با شاخصهای برجسته داخل شیارها همسطح شده باشد، زمان تعویض لاستیک فرا رسیده است. بهتر است پیش از رسیدن آج به حد نهایی، مخصوصاً قبل از سفر طولانی، برای تعویض لاستیک اقدام شود.
به صدای لاستیکها توجه کنید
ایجاد صدای زوزه، کوبش منظم، تقتق یا افزایش ناگهانی صدای حرکت میتواند با مشکلاتی مانند ساییدگی نامنظم آج، کمبود فشار باد، بالانس نبودن چرخها، خرابی بلبرینگ یا آسیب لاستیک ارتباط داشته باشد.
اگر صدای لاستیک با افزایش سرعت بیشتر میشود یا همراه با لرزش فرمان و بدنه است، لاستیکها، رینگها، بالانس چرخ و جلوبندی خودرو را بررسی کنید. ادامه رانندگی با لاستیک آسیبدیده ممکن است مشکل را شدیدتر کند.
تاریخ تولید لاستیک را بررسی کنید
لاستیک ماشین تاریخ انقضا دارد برای اینکه راحتتر این مورد را چک کنید، مقاله تاریخ لاستیک کجاست را مطالعه کنید.
تاریخ تولید لاستیک معمولاً بهصورت یک عدد چهاررقمی در انتهای کد DOT روی دیواره درج میشود. دو رقم اول نشاندهنده هفته تولید و دو رقم آخر نشاندهنده سال تولید هستند. برای مثال، عدد ۲۳۲۴ یعنی لاستیک در هفته بیستوسوم سال ۲۰۲۴ تولید شده است.
سن لاستیک تنها معیار تعویض نیست، اما لاستیکها با گذشت زمان مستعد فرسودگی و آسیب میشوند. توصیه شرکتهای مختلف ممکن است متفاوت باشد؛ برخی تولیدکنندگان بازرسی تخصصی سالانه را پس از پنج سال استفاده توصیه میکنند و برای لاستیکهای ۶ تا ۱۰ ساله، حتی در صورت باقیماندن آج، تعویض را ضروری یا قابل بررسی میدانند. شرایط نگهداری، میزان کارکرد، آبوهوا و سلامت ظاهری نیز باید در تصمیمگیری در نظر گرفته شود.
در صورت نیاز از لاستیک مخصوص تابستان استفاده کنید
لاستیکهای تابستانی با ترکیبات و طرح آجی ساخته میشوند که در هوای گرم، جاده خشک و بارندگیهای تابستانی عملکرد مناسبی داشته باشند. این لاستیکها معمولاً در دمای مناسب میتوانند فرمانپذیری، ترمزگیری و چسبندگی بهتری ارائه دهند.
بااینحال استفاده از لاستیک تابستانی برای همه خودروها الزامی نیست. لاستیکهای چهارفصل باکیفیت برای بسیاری از رانندگیهای شهری و شرایط آبوهوایی معتدل مناسب هستند. هنگام خرید باید علاوه بر نوع لاستیک، به سایز استاندارد، شاخص بار، شاخص سرعت و توصیه شرکت سازنده خودرو توجه شود. لاستیکهای تابستانی برای استفاده در دماهای پایین طراحی نشدهاند و در هوای سرد ممکن است ترکیب آنها سفت شده و چسبندگی کاهش پیدا کند.
لاستیکهای ماشین را بهدرستی بشویید
شستن لاستیکها به پاکشدن گردوغبار، گل، روغن و مواد شیمیایی باقیمانده روی سطح کمک میکند. برای شستوشو میتوانید از آب، شوینده ملایم و برس نرم مخصوص لاستیک استفاده کنید.
از تماس لاستیک با بنزین، نفت، حلالها، روغن و شویندههای دارای ترکیبات نفتی خودداری کنید؛ زیرا این مواد ممکن است به ترکیبات محافظ لاستیک آسیب زده و زمینه خشکشدن یا ترکخوردگی آن را فراهم کنند. پس از شستوشو نیز اجازه دهید لاستیکها کاملاً خشک شوند.
پس از یک تا دو ساعت رانندگی توقف کوتاهی داشته باشید
در سفرهای طولانی تابستانی بهتر است پس از حدود یکونیم تا دو ساعت رانندگی، در محل امن توقف کنید. این توقف در درجه اول برای کاهش خستگی راننده است، اما فرصت مناسبی برای بررسی ظاهری لاستیکها، نشتی، کاهش باد، بوی غیرعادی یا آسیب احتمالی نیز محسوب میشود.
لاستیک سالم که فشار باد، سرعت و بار آن در محدوده استاندارد باشد، الزاماً به خنکشدن اجباری پس از هر دو ساعت نیاز ندارد. بااینحال در هوای بسیار گرم، جادههای نامناسب یا هنگام حمل بار، توقف و بازدید دورهای میتواند احتمال نادیدهماندن یک مشکل را کاهش دهد.
بار اضافه روی خودرو نگذارید
حمل بار بیشتر از ظرفیت خودرو فشار زیادی به لاستیکها وارد میکند. بار اضافه باعث تغییر شکل بیشتر دیواره لاستیک، افزایش حرارت داخلی و کاهش کنترل خودرو میشود. ترکیب هوای گرم، سرعت بالا، فشار باد کم و بار اضافی میتواند احتمال آسیب جدی یا ترکیدن لاستیک را افزایش دهد.
حداکثر ظرفیت مجاز خودرو معمولاً روی برچسب اطلاعات خودرو یا در دفترچه راهنما نوشته شده است. علاوه بر وزن سرنشینان و وسایل داخل صندوق، وزن باربند و تجهیزات نصبشده روی خودرو نیز باید در نظر گرفته شود.
جای لاستیکهای جلو و عقب را عوض کنید
تعویض دورهای جای لاستیکها باعث میشود ساییدگی آج میان چرخهای جلو و عقب یکنواختتر شود. در بسیاری از خودروها میتوان این کار را تقریباً پس از هر ۸ تا ۱۰ هزار کیلومتر انجام داد؛ بااینحال اولویت با دستورالعمل شرکت سازنده خودرو و لاستیک است.
روش جابهجایی به نوع خودرو، دیفرانسیل جلو یا عقب بودن، هماندازه بودن لاستیکها و جهتدار بودن طرح آج بستگی دارد. در خودروهایی که سایز لاستیک جلو و عقب متفاوت است یا لاستیک جهتدار دارند، امکان جابهجایی به روش معمول وجود ندارد.
از تابش مستقیم خورشید به لاستیکها جلوگیری کنید
تا حد امکان خودرو را در پارکینگ مسقف یا سایه پارک کنید. تابش مداوم خورشید، حرارت محیط و اشعه فرابنفش میتوانند فرایند پیرشدن ترکیبات لاستیکی را سریعتر کنند.
اگر خودرو برای مدت طولانی استفاده نمیشود، آن را در محیط خشک و خنک نگه دارید و از تماس لاستیکها با روغن، بنزین و مواد شیمیایی جلوگیری کنید. استفاده از روکش مناسب برای لاستیک خودروهای پارکشده در فضای باز نیز میتواند میزان تماس مستقیم با نور خورشید را کاهش دهد.
بالانس بودن لاستیکهای ماشین را بررسی کنید
بالانس نبودن چرخها معمولاً با نشانههایی مانند لرزش فرمان در سرعتهای مشخص، لرزش صندلی یا بدنه و ساییدگی نامنظم لاستیکها همراه است. این مشکل علاوه بر کاهش راحتی رانندگی، میتواند به لاستیک، کمکفنرها و قطعات جلوبندی فشار وارد کند.
پس از تعویض یا تعمیر لاستیک، برخورد شدید با چاله، احساس لرزش در سرعت بالا یا مشاهده ساییدگی نامنظم، بالانس چرخها را بررسی کنید. میزان فرمان یا تنظیم زوایای چرخ نیز باید کنترل شود؛ زیرا تنظیم نبودن آن میتواند باعث کشیدهشدن خودرو به یک سمت و ساییدهشدن یکطرفه لاستیک شود. انجام بالانس و تنظیم صحیح چرخها به افزایش عمر لاستیک کمک میکند.
از رانندگی خشن و سرعت غیرمجاز خودداری کنید
شتابگیری ناگهانی، ترمز شدید، حرکت با سرعت بالا و عبور سریع از پیچها دمای لاستیک را افزایش داده و سایش آج را بیشتر میکنند. در روزهای بسیار گرم بهتر است با سرعت مطمئن حرکت کنید، فاصله طولی بیشتری داشته باشید و از ترمزگیریهای ناگهانی بپرهیزید.
همچنین تا حد امکان با سرعت کم از روی چالهها، دستاندازها و لبههای تیز عبور کنید. برخورد شدید با این موانع ممکن است به دیواره لاستیک، ساختار داخلی یا رینگ آسیب وارد کند؛ حتی اگر آسیب در ظاهر بهراحتی دیده نشود.
سخن پایانی
مراقبت از لاستیک خودرو در تابستان نقش مهمی در افزایش ایمنی، کاهش هزینهها و جلوگیری از خرابیهای ناگهانی دارد. مهمترین اقدام، تنظیم فشار باد بر اساس عدد توصیهشده شرکت سازنده و در حالت سرد بودن لاستیک است. در کنار آن باید عمق آج، تاریخ تولید، ترکها، برآمدگیها، صدای غیرعادی، بالانس و نحوه ساییدگی لاستیکها بهصورت منظم بررسی شوند.
پرهیز از بار اضافه، رانندگی با سرعت مناسب، جابهجایی دورهای لاستیکها، پارک خودرو در سایه و شستوشوی اصولی نیز میتواند عمر لاستیکها را افزایش دهد. هرگونه ترک عمیق، برآمدگی، جداشدگی آج، لرزش یا افت مداوم فشار باد باید جدی گرفته شود و در اولین فرصت توسط متخصص بررسی شود.
سخن پایانی
مراقبت از لاستیک خودرو در تابستان فقط به تنظیم باد محدود نمیشود. بررسی عمق آج، تاریخ تولید، ترکها، برآمدگیها، صدای غیرعادی و بالانس چرخها نیز اهمیت زیادی دارد. همچنین بهتر است از حمل بار اضافه، رانندگی با سرعت بالا و پارک طولانیمدت خودرو زیر نور مستقیم خورشید خودداری کنید.
با انجام همین بررسیهای ساده و منظم میتوان احتمال پنچری، ترکیدن لاستیک و ساییدگی زودهنگام را کاهش داد و در کنار افزایش عمر لاستیکها، ایمنی خودرو و سرنشینان را نیز حفظ کرد.
سوالات متداول درباره مراقبت از لاستیک خودرو در تابستان
فشار باد مناسب برای تمام خودروها یکسان نیست و باید براساس عدد درجشده روی برچسب ستون درِ راننده یا دفترچه راهنمای خودرو تنظیم شود. فشار باد بسیاری از خودروهای سواری حدود ۳۰ تا ۳۵ PSI است، اما باید لاستیکها را در حالت سرد بررسی کرده و دقیقاً مطابق استاندارد خودرو تنظیم کنید.
گرما بهتنهایی معمولاً باعث ترکیدن لاستیک سالم نمیشود؛ اما ترکیب دمای بالا با کمبود باد، بار اضافی، سرعت زیاد، فرسودگی یا آسیب قبلی لاستیک میتواند دمای داخلی آن را افزایش داده و احتمال ترکیدن را بیشتر کند.
در حالت معمول بهتر است جای لاستیکهای جلو و عقب پس از هر ۸ تا ۱۰ هزار کیلومتر تغییر کند. البته روش و زمان جابهجایی باید با توجه به نوع خودرو، جهتدار بودن لاستیکها و توصیه شرکت سازنده مشخص شود.
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است