خودروهای دنده اتومات برخلاف ماشینهای دندهای، پدال کلاچ ندارند و راننده نیازی به گرفتن و رها کردن کلاچ هنگام تعویض دنده ندارد. همین موضوع باعث میشود این سؤال برای بسیاری از رانندگان پیش بیاید که ماشین های اتومات صفحه کلاچ دارند یا نه؟
در پاسخ ساده باید گفت همه خودروهای اتوماتیک ساختار یکسانی ندارند. گیربکسهای اتوماتیک معمولی یا AT، دیسک و صفحه کلاچ مشابه خودروهای دندهای ندارند و انتقال نیرو در آنها عمدتاً با کمک مبدل گشتاور (Torque Converter) انجام میشود. با این حال، داخل این گیربکسها مجموعهای از صفحات کلاچ وجود دارد و برخی دیگر از گیربکسهای اتوماتیک مانند DCT و AMT نیز مستقیماً از سیستم کلاچ استفاده میکنند.
در ادامه این مقاله از خودرو مدیا بهطور کامل بررسی میکنیم که انواع ماشینهای اتوماتیک چه نوع کلاچی دارند، تفاوت آنها با خودروهای دندهای چیست و در چه گیربکسهایی از صفحه کلاچ استفاده میشود.
آیا ماشین اتومات هم صفحه کلاچ دارد؟
وجود یا نبود صفحه کلاچ در خودروهای اتوماتیک کاملاً به نوع گیربکس بستگی دارد. در خودروهای دندهای، یک دیسک و صفحه کلاچ بین موتور و گیربکس قرار گرفته و راننده با فشار دادن پدال کلاچ، اتصال موتور به گیربکس را قطع و وصل میکند. اما در خودروهای اتوماتیک این فرایند بهصورت خودکار انجام میشود و به همین دلیل پدال کلاچ وجود ندارد.
نکته مهم اینجاست که نبود پدال کلاچ به معنی نبودن کلاچ در تمام گیربکسهای اتوماتیک نیست. برای مثال، گیربکسهای اتوماتیک معمولی AT برای اتصال اولیه موتور و گیربکس از مبدل گشتاور استفاده میکنند، اما در داخل آنها مجموعههایی از صفحات کلاچ برای درگیر کردن دندهها وجود دارد. از طرف دیگر، گیربکسهایی مانند DCT و AMT بهطور مستقیم از مجموعه کلاچ استفاده میکنند.
بنابراین اگر منظور از «صفحه کلاچ»، همان دیسک و صفحه رایج در خودروهای دندهای باشد، پاسخ برای همه خودروهای اتوماتیک یکسان نیست و باید نوع گیربکس خودرو مشخص شود.
کدام ماشینهای اتوماتیک صفحه کلاچ دارند؟
ساختار گیربکسهای اتوماتیک با یکدیگر متفاوت است و هر نوع از مکانیزم خاصی برای انتقال قدرت استفاده میکند. به همین دلیل، بعضی از آنها دارای مجموعه کلاچ هستند و بعضی دیگر از مبدل گشتاور یا سیستمهای متفاوت استفاده میکنند.
گیربکس اتوماتیک AT
گیربکسهای اتوماتیک معمولی یا AT دیسک و صفحه کلاچ مشابه خودروهای دندهای ندارند. در این نوع گیربکس، وظیفه انتقال نیروی موتور به گیربکس در شروع حرکت عمدتاً بر عهده Torque Converter یا مبدل گشتاور است.
با این حال، درون گیربکس AT تعدادی صفحه کلاچ چندصفحهای یا Clutch Pack وجود دارد که با فشار روغن درگیر و آزاد میشوند و امکان انتخاب نسبتهای مختلف دنده را فراهم میکنند. بنابراین این گیربکس صفحه کلاچ معمولی ندارد، اما فاقد کلاچ هم نیست.
گیربکس دوکلاچه DCT
گیربکس DCT همانطور که از نام آن مشخص است، دارای دو مجموعه کلاچ است. معمولاً یک کلاچ دندههای فرد و کلاچ دیگر دندههای زوج را کنترل میکند. این طراحی باعث میشود دنده بعدی از قبل آماده باشد و تعویض دنده با سرعت بیشتری انجام شود.
کلاچهای DCT ممکن است از نوع خشک یا تر باشند. در کلاچ تر، صفحات در روغن قرار دارند و خنککاری بهتری انجام میشود؛ در حالی که کلاچ خشک ساختار سادهتر و اتلاف انرژی کمتری دارد.
گیربکس AMT
گیربکس AMT از نظر ساختار مکانیکی شباهت زیادی به گیربکس دستی دارد و معمولاً دارای دیسک و صفحه کلاچ است. تفاوت اصلی این است که گرفتن کلاچ و تعویض دنده بهجای راننده توسط عملگرهای برقی یا الکترومکانیکی انجام میشود.
بنابراین خودروهای مجهز به AMT پدال کلاچ ندارند، اما مجموعه کلاچ در سیستم انتقال قدرت آنها وجود دارد.
گیربکس CVT
در گیربکسهای CVT نمیتوان یک پاسخ یکسان برای همه خودروها ارائه کرد. نحوه اتصال موتور به گیربکس به طراحی سازنده بستگی دارد. برخی مدلها از مبدل گشتاور استفاده میکنند و بعضی دیگر ممکن است از کلاچهای مخصوص برای شروع حرکت و انتقال نیرو بهره ببرند.
بنابراین برای مشخص کردن اینکه یک خودروی CVT صفحه کلاچ دارد یا خیر، باید ساختار فنی همان مدل خودرو بررسی شود.
پس تا اینجا مشخص شد برای اینکه بدانیم آیا ماشین اتومات صفحه کلاچ دارد باید نوع گیربکس مشخص شود. در ادامه می گوییم کدام ماشین های اتومات موجود در ایران صفحه کلاچ دارند و کدام ندارند:
صفحه کلاچ در ماشینهای اتوماتیک رایج بازار ایران
نکته: در خودروهای دارای گیربکسهای CVT ساختار دقیق اتصال موتور به گیربکس میتواند بسته به مدل متفاوت باشد؛ بنابراین منظور از «خیر» در این جدول این است که دیسک و صفحه کلاچ معمولی مشابه خودروهای دندهای ندارند.
| خودرو | نوع گیربکس | دیسک و صفحه کلاچ دارد؟ | توضیح |
|---|---|---|---|
| پژو 206 تیپ 6 اتوماتیک | AT چهارسرعته | خیر | از مبدل گشتاور استفاده میکند |
| پژو 207 اتوماتیک | AT | خیر | انتقال اولیه نیرو با مبدل گشتاور انجام میشود |
| رنو ساندرو اتوماتیک | AT چهارسرعته | خیر | صفحه کلاچ معمولی ندارد |
| رنو ساندرو استپوی اتوماتیک | AT چهارسرعته | خیر | از مبدل گشتاور استفاده میکند |
| دنا پلاس توربو اتوماتیک | 6AT | خیر | گیربکس اتوماتیک مبدل گشتاوری دارد |
| تارا اتوماتیک | 6AT | خیر | دیسک و صفحه مشابه خودرو دستی ندارد |
| شاهین اتوماتیک | CVT | خیر* | از گیربکس CVT استفاده میکند |
| امویام X22 Pro اتوماتیک | CVT | خیر* | مجهز به گیربکس CVT است |
| امویام X55 Pro | CVT | خیر* | گیربکس آن از نوع CVT است |
| تیگو 7 پرو | CVT | خیر* | در نسخه پرو رایج از CVT استفاده شده است |
| KMC J7 | DCT دوکلاچه | بله | دارای مجموعه کلاچ مخصوص گیربکس دوکلاچه است |
| لاماری ایما | DCT دوکلاچه | بله | انتقال نیرو توسط مجموعه کلاچ دوگانه انجام میشود |
نکته: حتی گیربکسهای AT که در جدول مقابل آنها «خیر» نوشته شده، در داخل گیربکس دارای صفحات اصطکاکی و مجموعههای کلاچ داخلی (Clutch Pack) هستند؛ اما این قطعات با «دیسک و صفحه کلاچ» رایج خودروهای دندهای تفاوت دارند.
از کجا بفهمیم ماشین اتومات ما صفحه کلاچ دارد؟
سادهترین راه برای فهمیدن این موضوع، پیدا کردن نوع دقیق گیربکس خودرو است. نوع گیربکس معمولاً در دفترچه راهنمای خودرو، کاتالوگ مشخصات فنی یا سایت شرکت سازنده نوشته شده است. همچنین میتوانید با جستوجوی مدل، سال تولید و تیپ دقیق خودرو، نوع گیربکس آن را پیدا کنید.
اگر اطلاعات کافی در دسترس نبود، کد گیربکس یا شماره VIN خودرو نیز میتواند به شناسایی دقیق گیربکس کمک کند و تعمیرگاه تخصصی یا نمایندگی قادر است بر اساس آن نوع سیستم انتقال قدرت را مشخص کند.
پس از مشخص شدن نوع گیربکس، تشخیص سادهتر میشود: خودروهای DCT و AMT از مجموعه کلاچ استفاده میکنند؛ در گیربکسهای AT دیسک و صفحه معمول خودروهای دندهای وجود ندارد و درباره CVT نیز باید ساختار همان مدل خودرو بررسی شود.
علائم خرابی کلاچ در ماشین اتومات چیست؟
- لرزش یا تقه هنگام شروع حرکت
- بالا رفتن دور موتور بدون افزایش متناسب سرعت
- تأخیر در حرکت بعد از قرار دادن دنده روی D یا R
- تعویض دنده نامنظم یا همراه با ضربه
- بوی سوختگی در بعضی گیربکسهای کلاچی
- روشن شدن چراغ هشدار گیربکس
- داغ شدن بیش از حد گیربکس
همچنین بخوانید: علت خرابی زودهنگام صفحه کلاچ در خودروهای دنده اتوماتیک
سخن پایانی
اینکه ماشین دنده اتومات صفحه کلاچ دارد یا نه، فقط با دانستن نوع گیربکس مشخص میشود. اگر گیربکس خودرویتان را بشناسید، خیلی راحت میتوانید بفهمید سیستم انتقال قدرت آن از کلاچ، مبدل گشتاور یا ساختار دیگری استفاده میکند. پس قبل از هر قضاوت درباره خرابی یا هزینه تعمیر، اول نوع دقیق گیربکس خودرو را بررسی کنید.
سوالات متداول
همه مدلها خیر. AT معمولی دیسک و صفحه سنتی ندارد، اما DCT و AMT از مجموعه کلاچ استفاده میکنند.
در گیربکس AT، مبدل گشتاور وظیفه انتقال اولیه قدرت موتور به گیربکس را بر عهده دارد و تعویض دنده نیز بهصورت خودکار کنترل میشود.
بسته به طراحی خودرو متفاوت است. بعضی CVTها از مبدل گشتاور و برخی از مکانیزمهای کلاچی برای اتصال موتور و گیربکس استفاده میکنند.
بله. گیربکس DCT از دو مجموعه کلاچ استفاده میکند که میتوانند از نوع خشک یا تر باشند.
بله، در گیربکسهای اتوماتیکی مثل DCT و AMT که از مجموعه کلاچ استفاده میکنند، صفحات کلاچ بهمرور فرسوده میشوند و ممکن است نیاز به تعویض داشته باشند. در گیربکسهای AT نیز صفحات کلاچ داخلی وجود دارند، اما ساختار آنها با دیسک و صفحه خودروهای دندهای متفاوت است. علائمی مثل لرزش، تقه، تأخیر در حرکت یا بالا رفتن دور موتور بدون افزایش متناسب سرعت میتواند نشانه وجود مشکل در گیربکس یا مجموعه کلاچ باشد.
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است