لنت ترمز یکی از مهمترین قطعات مصرفی سیستم ترمز خودرو است و تمام شدن آن میتواند قدرت ترمزگیری را کاهش دهد، مسافت توقف خودرو را بیشتر کند و به دیسک ترمز و سایر قطعات آسیب بزند. سوت کشیدن هنگام ترمز، شنیدن صدای ساییدگی فلز، لرزش پدال یا فرمان، پایین رفتن بیش از حد پدال و روشن شدن چراغ هشدار از اصلیترین نشانههای تمام شدن لنت ترمز هستند.
البته هر صدایی که از ترمز شنیده میشود، لزوماً به معنی تمام شدن لنت نیست. برای مثال، رطوبت، خرابی دیسک، گیر کردن کالیپر یا وجود گردوغبار نیز میتواند باعث ایجاد صدا شود. به همین دلیل باید مجموعه علائم و وضعیت ظاهری لنت بررسی شود. در ادامه این مقاله از خودرو مدیا بهطور کامل توضیح میدهیم از کجا بفهمیم لنت ماشین تمام شده و ادامه رانندگی با لنت فرسوده چه خطراتی دارد.
از کجا بفهمیم لنت ماشین تمام شده؟
لنت ترمز عمر ثابت و یکسانی برای همه خودروها ندارد و زمان تعویض آن به عواملی مثل مدل خودرو، کیفیت لنت، وزن ماشین، شرایط جاده، میزان ترافیک و سبک رانندگی بستگی دارد. به عنوان مثال مصرف لنت ماشینهای اتومات بیشتر است. اما بهطور معمول، لنت ترمز ممکن است بین ۳۰ تا ۷۰ هزار کیلومتر کار کند؛ اما در رانندگی شهری و ترمزگیریهای مکرر، احتمال دارد خیلی زودتر فرسوده شود.
برای اطلاع دقیقتر درباره اینکه تعویض لنت ماشین هر چند کیلومتر باید انجام شود، بهتر است علاوه بر میزان کارکرد خودرو، ضخامت لنت و نشانههای فرسودگی آن نیز بررسی شود. در ادامه، مهمترین علائم تمام شدن لنت ماشین را توضیح میدهیم.
سوت کشیدن ترمز ماشین هنگام ترمزگیری
سوت کشیدن ترمز به معنی شنیدن صدای سوت یا جیرجیر هنگام فشار دادن پدال ترمز، یکی از رایجترین نشانههای فرسوده شدن لنت ترمز است. این صدا ممکن است به دلیل کم شدن ضخامت لنت و تماس زائده فلزی هشداردهنده با دیسک ایجاد شود. همچنین بیکیفیت بودن لنت، داغ شدن بیش از حد ترمز، آلودگی سطح لنت یا وجود رطوبت روی دیسک نیز میتواند باعث سوت کشیدن ترمز شود.
اگر صدا فقط پس از شستوشوی خودرو یا در چند ترمز اول شنیده شود و سپس از بین برود، معمولاً جای نگرانی زیادی نیست. اما سوت مداوم هنگام ترمزگیری، بهخصوص اگر با کاهش قدرت ترمز یا لرزش همراه باشد، نیاز به بررسی لنت و دیسک دارد.
شنیدن صدای قیژقیژ از چرخ هنگام حرکت
اگر بدون فشار دادن پدال ترمز و در زمان حرکت خودرو صدای قیژقیژ از یکی از چرخها شنیده میشود، ممکن است زائده فلزی روی لنت به دلیل کم شدن ضخامت آن بهطور مداوم با دیسک تماس داشته باشد. در این حالت، صدا معمولاً با چرخش چرخ تکرار میشود و ممکن است هنگام ترمز گرفتن بیشتر یا کمتر شود.
البته صدای قیژقیژ هنگام حرکت همیشه به معنی تمام شدن لنت نیست. گیر کردن سنگریزه میان لنت و دیسک، تماس محافظ فلزی دیسک با آن، گیر کردن کالیپر، نصب نادرست لنت یا خرابی بلبرینگ چرخ نیز میتواند چنین صدایی ایجاد کند. اگر صدا ادامهدار است یا از یک چرخ بهصورت مشخص شنیده میشود، بهتر است مجموعه لنت، دیسک و کالیپر آن چرخ بررسی شود.
شنیدن صدای خرخر یا ساییده شدن فلز
صدای خشن، خرخر، تقتق یا ساییده شدن فلز هنگام ترمزگیری، نشانه جدیتری نسبت به سوت کشیدن است. این صدا ممکن است نشان دهد مواد اصطکاکی لنت کاملاً از بین رفته و صفحه فلزی پشت لنت مستقیماً با دیسک ترمز تماس پیدا کرده است.
ادامه رانندگی در چنین شرایطی میتواند سطح دیسک را خط بیندازد، باعث داغ شدن شدید مجموعه ترمز شود و هزینه تعمیر را افزایش دهد. در صورت شنیدن صدای فلز روی فلز، خودرو باید در اولین فرصت متوقف و سیستم ترمز بررسی شود.
کاهش قدرت ترمزگیری و افزایش مسافت توقف
اگر برای متوقف کردن خودرو مجبور هستید پدال ترمز را بیشتر فشار دهید یا احساس میکنید خودرو دیرتر از گذشته متوقف میشود، ممکن است لنتها فرسوده شده باشند. کاهش ضخامت لنت و آسیبدیدگی سطح آن میتواند توان ایجاد اصطکاک مؤثر با دیسک را کاهش دهد.
افزایش مسافت توقف، بهخصوص هنگام رانندگی در سرعت بالا یا جاده خیس، خطرناک است و نباید نادیده گرفته شود. البته کاهش قدرت ترمزگیری میتواند به خرابی بوستر، وجود هوا در مدار، نشتی روغن ترمز یا ایراد کالیپر نیز مربوط باشد؛ بنابراین تشخیص نهایی باید پس از بررسی کامل سیستم ترمز انجام شود.
پیشنهاد مطالعه: اگر بوستر ترمز خودرو خراب باشد چه میشود
لرزیدن پدال ترمز
لرزش یا ضرباندار شدن پدال هنگام ترمزگیری معمولاً به تاب داشتن، ناهموار شدن یا داغ شدن بیش از حد دیسک ترمز مربوط است. این مشکل ممکن است بر اثر ادامه رانندگی با لنتهای فرسوده یا تماس نامناسب لنت و دیسک ایجاد شود.
اگر لرزش فقط هنگام فشار دادن ترمز احساس میشود، بهتر است علاوه بر ضخامت لنت، وضعیت دیسکها نیز بررسی شود. در بسیاری از مواقع، تعویض لنت بهتنهایی مشکل را برطرف نمیکند و ممکن است دیسک به تراش یا تعویض نیاز داشته باشد.
لرزش فرمان و کشیدن خودرو به یک سمت
لرزش فرمان هنگام ترمز گرفتن میتواند یکی از نشانههای تمام شدن لنت ترمز جلو یا آسیبدیدگی دیسکهای جلو باشد. از آنجا که بخش زیادی از نیروی ترمزگیری خودرو توسط چرخهای جلو تأمین میشود، ایراد در لنت یا دیسک جلو معمولاً بیشتر در فرمان احساس میشود.
همچنین اگر خودرو هنگام ترمز گرفتن به سمت چپ یا راست کشیده میشود، احتمال دارد لنتهای دو طرف بهصورت نامساوی ساییده شده باشند. گیر کردن کالیپر، خرابی شلنگ ترمز، آلودگی سطح لنت یا ایراد در سیستم تعلیق و تنظیم فرمان نیز میتواند چنین حالتی ایجاد کند. بنابراین کشیدن خودرو به یک سمت را نباید فقط به تمام شدن لنت نسبت داد.
بیش از اندازه پایین رفتن پدال ترمز
پایین رفتن غیرطبیعی پدال، نرم یا اسفنجی شدن آن و نیاز به چند بار پمپ کردن ترمز، علامتی است که باید جدی گرفته شود. این وضعیت ممکن است همراه با فرسودگی لنتها دیده شود، اما معمولاً باید احتمال وجود هوا در مدار، نشتی روغن ترمز، خرابی پمپ اصلی یا ایراد در تنظیم ترمزهای عقب نیز بررسی شود.
اگر پدال ترمز ناگهان تا نزدیکی کف خودرو پایین میرود یا قدرت ترمزگیری بهشدت کاهش پیدا کرده است، ادامه رانندگی ایمن نیست و خودرو باید با روش مطمئن به تعمیرگاه منتقل شود.
روشن شدن چراغ هشدار اتمام لنت
برخی خودروهای جدید به حسگر سایش لنت مجهز هستند. زمانی که ضخامت لنت از مقدار مشخصی کمتر شود، چراغ مخصوص لنت یا چراغ هشدار سیستم ترمز در صفحه کیلومتر روشن میشود.
روشن شدن این چراغ همیشه به معنی تمام شدن قطعی لنت نیست؛ زیرا کاهش روغن ترمز، ایراد حسگر، مشکل سیمکشی یا نقص در بخش دیگری از سیستم ترمز نیز میتواند چراغ هشدار را فعال کند. بهترین کار این است که مفهوم دقیق چراغ در دفترچه راهنمای خودرو بررسی و سپس سیستم ترمز توسط تعمیرکار بازدید شود.
پایین رفتن بیش از اندازه سطح روغن ترمز
با ساییده شدن لنتهای دیسکی، پیستونهای کالیپر برای جبران کاهش ضخامت لنت جلوتر میآیند و ممکن است سطح روغن موجود در مخزن کمی پایینتر برود. بنابراین کاهش تدریجی سطح روغن میتواند همراه با فرسودگی لنت مشاهده شود.
بااینحال، پایین آمدن شدید یا ناگهانی روغن ترمز را نباید صرفاً به تمام شدن لنت نسبت داد؛ زیرا ممکن است نشتی در شلنگها، لولهها، کالیپر یا سیلندر چرخ وجود داشته باشد. اگر سطح روغن کمتر از علامت MIN است، فقط به اضافه کردن روغن اکتفا نکنید و علت کاهش آن را بررسی کنید.
بالا آمدن ترمز دستی بیش از حد طبیعی
اگر برای درگیر شدن ترمز دستی مجبور هستید اهرم را بیشتر از گذشته بالا بکشید، ممکن است لنت یا کفشکهای ترمز عقب ساییده شده باشند یا سیم ترمز دستی به تنظیم نیاز داشته باشد. این مورد بیشتر در خودروهایی دیده میشود که در محور عقب از ترمز کاسهای و کفشک استفاده میکنند.
بالا آمدن ترمز دستی بهتنهایی نشانه قطعی تمام شدن لنت ترمز عقب نیست. کشیدگی کابل، خرابی مکانیزم تنظیم خودکار یا ایراد در مجموعه ترمز پارک نیز میتواند چنین مشکلی ایجاد کند. در خودروهای دارای ترمز پارک برقی نیز این علامت به شکل بالا آمدن اهرم دیده نمیشود.
داغ شدن چرخ و ایجاد بوی سوختگی
انتشار بوی سوختگی از اطراف چرخها یا داغ شدن غیرعادی یک چرخ میتواند نشانه فشار مداوم لنت روی دیسک باشد. این مشکل معمولاً در اثر گیر کردن کالیپر، خرابی پیستون یا آزاد نشدن کامل ترمز دستی اتفاق میافتد و ممکن است باعث ساییدگی سریع لنت شود.
در چنین شرایطی، ادامه رانندگی میتواند دمای سیستم ترمز را بهشدت بالا ببرد و قدرت ترمزگیری را کاهش دهد. اگر همراه با بوی سوختگی، دود یا داغی شدید چرخ مشاهده کردید، خودرو را در محل امن متوقف کنید و تا زمان بررسی سیستم ترمز به رانندگی ادامه ندهید.
تفاوت نشانههای تمام شدن لنت ترمز جلو و عقب
نشانههای تمام شدن لنت ترمز جلو معمولاً به شکل لرزش فرمان، صدای سوت از قسمت جلوی خودرو، کشیدن فرمان هنگام ترمز و کاهش محسوس قدرت توقف ظاهر میشوند. لنتهای جلو در بسیاری از خودروها به دلیل تحمل سهم بیشتری از نیروی ترمز، زودتر از لنتهای عقب فرسوده میشوند.
در مقابل، نشانههای تمام شدن لنت ترمز عقب ممکن است شامل ضعیف شدن ترمز دستی، بالا آمدن بیش از حد اهرم، شنیدن صدا از چرخهای عقب، کاهش تعادل خودرو هنگام ترمزگیری یا سایش نامساوی لنتها باشد. در خودروهای دارای ترمز کاسهای عقب، بهجای لنت دیسکی از کفشک ترمز استفاده میشود؛ به همین دلیل نحوه تشخیص و تعویض آن با ترمز جلو تفاوت دارد.
بهطور کلی، برای اینکه دقیقتر بفهمیم لنت ماشین تمام شده یا مشکل دیگری در سیستم ترمز وجود دارد، باید ضخامت لنتها، وضعیت دیسک یا کاسه، عملکرد کالیپرها، سطح روغن ترمز و خطاهای ثبتشده در سیستم بررسی شوند.
چگونه از ظاهر لنت بفهمیم تمام شده؟
برای تشخیص تمام شدن لنت از روی ظاهر، باید ضخامت بخش اصطکاکی لنت را بررسی کنید؛ یعنی همان لایهای که بین صفحه فلزی پشت لنت و دیسک ترمز قرار دارد. اگر این قسمت بسیار نازک شده و ضخامت آن به حدود ۳ میلیمتر یا کمتر رسیده باشد، زمان تعویض لنت نزدیک شده است. البته حد مجاز ضخامت لنت ممکن است با توجه به مدل خودرو و نوع لنت متفاوت باشد.
روی بعضی از لنتهای ترمز یک زائده فلزی کوچک وجود دارد که به آن نشانگر سایش لنت میگویند. با کاهش ضخامت لنت، این زائده به دیسک ترمز نزدیک میشود و در نهایت با آن تماس پیدا میکند. برخورد زائده فلزی با دیسک معمولاً صدای سوت، جیرجیر یا قیژقیژ ایجاد میکند تا راننده متوجه شود لنت به پایان عمر خود نزدیک شده و باید تعویض شود.
بنابراین این زائده به معنی تمام شدن کامل لنت نیست، بلکه یک هشدار قبل از رسیدن صفحه فلزی اصلی لنت به دیسک است. اگر مواد اصطکاکی کاملاً از بین برود و صفحه فلزی پشت لنت مستقیماً با دیسک تماس پیدا کند، صدای خشن ساییدگی فلز شنیده میشود و احتمال آسیب دیدن دیسک ترمز بالا میرود. نباید برای تعویض لنت تا رسیدن به این مرحله صبر کرد.
اگر لنت بهموقع تعویض نشود چه میشود؟
اگر لنت ترمز بهموقع تعویض نشود، مواد اصطکاکی آن بهتدریج از بین میرود و صفحه فلزی پشت لنت با دیسک ترمز تماس پیدا میکند. در این شرایط، قدرت ترمزگیری کاهش مییابد، مسافت توقف بیشتر میشود و ممکن است هنگام ترمز صدای خشن ساییده شدن فلز شنیده شود.
ادامه رانندگی با لنت تمامشده میتواند باعث خط افتادن، داغ شدن یا خرابی دیسک ترمز، آسیب دیدن کالیپر و افزایش هزینه تعمیرات شود. مهمتر از همه، عملکرد نامناسب ترمز احتمال بروز تصادف را بالا میبرد؛ بنابراین با مشاهده علائم فرسودگی باید لنتها در اولین فرصت بررسی و تعویض شوند.
چرا لنت زودتر از زمان معمول تمام میشود؟
تمام شدن زودهنگام لنت ترمز معمولاً به سبک رانندگی و وضعیت فنی خودرو مربوط است. ترمزگیری شدید و مکرر، رانندگی در ترافیک سنگین، حرکت در مسیرهای کوهستانی، حمل بار زیاد و نگهداشتن مداوم پا روی پدال ترمز باعث افزایش اصطکاک و فرسودگی سریعتر لنت میشوند.
استفاده از لنت بیکیفیت، خرابی یا گیر کردن کالیپر، تاب داشتن دیسک، تنظیم نبودن مجموعه ترمز و نصب نادرست لنت نیز میتواند عمر آن را کاهش دهد. اگر لنت یک چرخ یا یک محور خیلی زودتر از سایر لنتها تمام میشود، بهتر است علاوه بر تعویض لنت، کالیپر، دیسک و سایر اجزای سیستم ترمز نیز بررسی شوند.
سخن پایانی
تمام شدن لنت ترمز موضوعی نیست که بتوان آن را نادیده گرفت. سوت کشیدن هنگام ترمز، صدای قیژقیژ از چرخ در حال حرکت، ساییده شدن فلز، لرزش فرمان یا پدال، کاهش قدرت ترمزگیری و روشن شدن چراغ هشدار از مهمترین علائمی هستند که باید جدی گرفته شوند.
اگر هرکدام از نشانههای تمام شدن لنت ترمز را مشاهده کردید، بهتر است در اولین فرصت ضخامت لنتها، وضعیت دیسک، عملکرد کالیپر و سطح روغن ترمز را بررسی کنید. تعویض بهموقع لنت علاوه بر حفظ ایمنی خودرو، از آسیب دیدن دیسک ترمز و تحمیل هزینههای بیشتر جلوگیری میکند. همچنین نباید منتظر بمانید تا لنت کاملاً تمام شود و صدای تماس فلز با فلز به گوش برسد.
سؤالات متداول
سوت کشیدن هنگام ترمزگیری، شنیدن صدای ساییدگی فلز، کاهش قدرت ترمز، لرزش پدال یا فرمان، روشن شدن چراغ هشدار لنت و کم شدن ضخامت ظاهری لنت از مهمترین نشانههای تمام شدن لنت ترمز هستند. مطمئنترین روش، بازدید مستقیم و اندازهگیری ضخامت لنت است.
اگر لنت ترمز کاملاً تمام شود، صفحه فلزی پشت لنت با دیسک تماس پیدا میکند. این وضعیت باعث کاهش قدرت ترمزگیری، افزایش مسافت توقف، ایجاد صدای خشن و آسیب دیدن دیسک ترمز میشود. ادامه رانندگی در چنین شرایطی خطر تصادف و هزینه تعمیرات را افزایش میدهد.
لرزش فرمان هنگام ترمز گرفتن، کشیدن خودرو به یک سمت، شنیدن صدای سوت از چرخهای جلو، کاهش قدرت ترمزگیری و لرزش پدال از مهمترین نشانههای تمام شدن لنت ترمز جلو هستند. البته تاب داشتن دیسک یا گیر کردن کالیپر نیز ممکن است علائم مشابهی ایجاد کند.
ضعیف شدن ترمز دستی، بالا آمدن بیش از حد اهرم ترمز دستی، شنیدن صدا از چرخهای عقب و کاهش تعادل خودرو هنگام ترمزگیری میتواند از نشانههای تمام شدن لنت ترمز عقب باشد. در خودروهای دارای ترمز کاسهای، فرسودگی کفشک ترمز نیز باید بررسی شود.
