نهمین مرحله قرعهکشی محصولات ایرانخودرو روز شنبه ۱۰ آبانماه ۱۴۰۴ با حضور نهادهای نظارتی برگزار شد. در این طرح، بیش از ۴.۶ میلیون نفر برای خرید ۶۵ هزار خودرو ثبتنام کردند. رقابتی بزرگ که بار دیگر شکاف عمیق میان عرضه و تقاضای خودرو در کشور را آشکار کرد.
جزئیات قرعهکشی:
به گزارش خودرو مدیا، نهمین قرعهکشی محصولات گروه صنعتی ایرانخودرو در حالی برگزار شد که مجموعاً ۴ میلیون و ۶۵۶ هزار و ۱۹۷ نفر در آن شرکت کردند.
در مقابل، تنها ۶۵ هزار و ۲۰۰ دستگاه خودرو برای عرضه در نظر گرفته شده بود. یعنی به ازای هر خودرو، بیش از ۷۱ متقاضی وجود داشت.
فرآیند اجرایی این قرعهکشی مانند دورههای پیشین، پس از برگزاری مراسم رسمی، وارد مرحلهی صحتسنجی اطلاعات برندگان میشود. در این مرحله، شرایط متقاضیان با پایگاههای داده رسمی (نظیر عدم داشتن پلاک فعال و خرید خودرو در ۴۸ ماه گذشته) تطبیق داده خواهد شد.
نتایج نهایی از طریق پیامک و سامانه رسمی فروش اینترنتی ایرانخودرو به نشانی ikcosales.ir اطلاعرسانی میشود.
ترکیب آماری متقاضیان:
بر اساس دادههای رسمی، ترکیب متقاضیان به تفکیک طرحها به شرح زیر است:
| عنوان طرح | تعداد متقاضیان | سهم از کل |
|---|---|---|
| طرح عادی | 4,157,377 نفر | 89.3٪ |
| طرح حمایت از خانواده و جوانی جمعیت | 429,082 نفر | 9.2٪ |
| طرح جایگزینی خودروهای فرسوده | 69,738 نفر | 1.5٪ |
| جمع کل متقاضیان | 4,656,197 نفر | 100٪ |
| ظرفیت عرضه خودرو | 65,200 دستگاه | — |
در طرح «جوانی جمعیت» که نیمی از ظرفیت فروش به مادران دارای دو فرزند و بیشتر تعلق دارد، احتمال برنده شدن بسیار بالاتر از طرح عادی است. با این حال، سهم تقاضای طرح «فرسوده» تنها ۱.۵ درصد بوده که نشان از استقبال کم دارندگان خودروهای فرسوده دارد.
شانس برنده شدن؛ رویای ۱.۴ درصدی:
محاسبات نشان میدهد در این مرحله، شانس برنده شدن تنها ۱.۴ درصد بوده است.
به بیان سادهتر، از هر ۱۰۰ نفر شرکتکننده، تنها یک نفر توانسته به خودرو با قیمت کارخانهای دست یابد و بیش از ۴.۵ میلیون نفر بازنده این رقابت بزرگ بودند.
کارشناسان علت اصلی این حجم تقاضا را در اختلاف چشمگیر قیمت کارخانه و بازار آزاد میدانند. اختلافی که برای برخی خودروهای پرتقاضا به چند صد میلیون تومان میرسد و انگیزهای قوی برای ثبتنامهای میلیونی ایجاد کرده است.
تحلیل و پیامدهای اقتصادی:
قرعهکشی ایرانخودرو بار دیگر ثابت کرد که نظام فعلی توزیع خودرو، بیش از آنکه سازوکار فروش باشد، به نوعی لاتاری ملی تبدیل شده است.
بهطور میانگین، بیش از ۷۱ نفر برای هر خودرو رقابت کردهاند، در حالیکه تولید داخلی توان پاسخگویی به این سطح از تقاضا را ندارد.
ریشه اصلی این بحران در دو عامل نهفته است:
- قیمتگذاری دستوری که خودرو را به کالایی با رانت قیمتی بدل کرده است.
- تیراژ تولید پایین که حتی نیاز واقعی بازار را پوشش نمیدهد.
در چنین شرایطی، قرعهکشی نه راهحل، بلکه توزیعکنندهی موقتی یک «فرصت محدود» میان میلیونها متقاضی است.
کارشناسان معتقدند تا زمانی که سیاست قیمتگذاری اصلاح و تولید افزایش نیابد، این روند ادامه خواهد داشت.
نگاهی به آینده:
در حالیکه «سامانه یکپارچه تخصیص خودرو» با هدف حذف قرعهکشیها راهاندازی شد، برگزاری مجدد این رویداد نشاندهندهی ادامه سردرگمی در سیاستگذاری خودرویی کشور است.
۴.۶ میلیون نفر ناکام در این مرحله، یا باید در نوبتهای بعدی سایپا و سایر خودروسازان ثبتنام کنند، یا ناچار به خرید از بازار آزاد با قیمتهای بالاتر خواهند بود.
نهمین قرعهکشی ایرانخودرو بار دیگر ضعف ساختاری صنعت خودرو ایران را نمایان کرد؛ بازاری با عطش تقاضای میلیونی و عرضهی محدود.
اعلام اسامی برندگان اگرچه برای ۶۵ هزار نفر خوشایند است، اما برای میلیونها متقاضی دیگر، یادآور تداوم شکاف میان سیاستگذاری، قیمتگذاری و واقعیت تولید در کشور است.
