صدای جیر جیر لاستیک ماشین یکی از صداهایی است که ممکن است گاهی هنگام شتاب گرفتن، ترمز کردن یا عبور از پیچ ها شنیده شود. در بعضی شرایط، این صدا کاملا طبیعی است و به دلیل لغزش کوتاه مدت لاستیک روی سطح جاده ایجاد می شود؛ اما اگر جیر جیر کردن لاستیک به صورت مداوم، حتی در سرعت پایین یا هنگام چرخاندن آرام فرمان اتفاق بیفتد، بهتر است موضوع را جدی بگیرید.
در این مقاله از خودرو مدیا، بررسی می کنیم چرا لاستیک ماشین جیر جیر می کند، این صدا در چه شرایطی طبیعی است و چه زمانی باید خودرو را برای بررسی به تعمیرگاه برد.
علت جیر جیر لاستیک ماشین
مهم ترین دلیل جیر جیر لاستیک، ایجاد لغزش بین سطح لاستیک و جاده است. وقتی نیروی وارد شده به لاستیک در زمان شتاب گیری، ترمز یا پیچیدن از میزان چسبندگی آن بیشتر شود، بخشی از آج روی سطح آسفالت می لغزد و صدای جیر جیر ایجاد می کند.
برای مثال، اگر راننده با شدت گاز بدهد، چرخ های محرک ممکن است برای لحظه ای هرزگردی داشته باشند. در ترمز شدید نیز امکان لغزش تایر روی سطح جاده وجود دارد. پیچیدن با سرعت بالا هم فشار زیادی به قسمت بیرونی آج وارد می کند و می تواند باعث ایجاد صدا شود. میشلن نیز شتاب گیری شدید، ترمز شدید و پیچیدن تند را از عوامل افزایش فشار و سایش لاستیک می داند.
با این حال، اگر این صدا در شرایط عادی و بدون شتاب گیری یا ترمز شدید هم شنیده شود، باید وضعیت لاستیک، چرخ، فرمان، تعلیق و ترمز بررسی شود.
۱. کم بودن باد لاستیک
یکی از مهم ترین دلایل جیر جیر کردن لاستیک می تواند فشار باد نامناسب باشد. لاستیکی که باد کافی ندارد، هنگام حرکت بیش از حد تغییر شکل می دهد و دیواره آن بیشتر خم می شود. این وضعیت علاوه بر افزایش حرارت و سایش، می تواند روی چسبندگی و نحوه تماس لاستیک با جاده نیز تاثیر بگذارد.
فشار باد پایین همچنین می تواند باعث فرسایش بیشتر قسمت های کناری آج شود. اگر صدای جیر جیر همراه با کشیده شدن خودرو به یک سمت، فرمان پذیری نامناسب یا سایش غیرعادی آج باشد، فشار باد لاستیک ها باید بررسی شود.
راه حل: فشار باد هر چهار لاستیک را در حالت سرد و مطابق عدد توصیه شده توسط خودروساز تنظیم کنید. فشار مناسب معمولا روی برچسب ستون یا لبه در خودرو یا در دفترچه راهنما درج شده است، نه روی دیواره لاستیک.
۲. زیاد بودن باد لاستیک
فقط کم بودن باد مشکل ساز نیست. باد بیش از حد نیز می تواند سطح تماس لاستیک با جاده و رفتار خودرو را تغییر دهد. لاستیک پرباد سطح تماس متفاوتی ایجاد می کند و می تواند باعث کاهش چسبندگی در بعضی شرایط و افزایش سایش قسمت مرکزی آج شود.
بنابراین برای از بین بردن صدای جیر جیر نباید به صورت حدسی باد لاستیک را کم یا زیاد کرد؛ فشار باید دقیقا مطابق توصیه سازنده خودرو باشد.
۳. فرسوده شدن یا کم شدن آج لاستیک
هرچه آج لاستیک فرسوده تر شود، توانایی آن برای ایجاد چسبندگی مناسب با سطح جاده کاهش پیدا می کند. لاستیک فرسوده ممکن است در زمان شتاب گیری، ترمز یا عبور از پیچ راحت تر دچار لغزش شود و در نتیجه صدای جیر جیر تولید کند.
نکته مهم این است که نمی توان برای تمام لاستیک ها یک عمر ثابت مثل ۴ یا ۵ سال تعیین کرد. میزان کارکرد، شرایط آب و هوایی، فشار باد، سبک رانندگی، نوع لاستیک و وضعیت خودرو همگی روی عمر آن تاثیر دارند. میشلن نیز عمر لاستیک را وابسته به شرایط استفاده و نگهداری می داند.
راه حل: عمق آج و وضعیت ظاهری لاستیک را بررسی کنید و اگر آج به حد مجاز فرسودگی رسیده یا لاستیک دارای ترک، برآمدگی و آسیب ساختاری است، آن را تعویض کنید.
۴. تنظیم نبودن زوایای چرخ
به هم خوردن تنظیم چرخ ها می تواند باعث سایش غیرطبیعی لاستیک و تغییر رفتار خودرو شود.
در چنین شرایطی ممکن است علاوه بر صدای غیرعادی، خودرو به یک سمت کشیده شود یا سطح لاستیک به صورت یک طرفه ساییده شود. کارشناسان، سایش یک طرفه آج را با مشکلات هم راستایی، قطعات تعلیق فرسوده و بعضی شرایط رانندگی مرتبط می دانند.
راه حل: در صورت مشاهده سایش یک طرفه، کشیده شدن خودرو یا تغییر رفتار فرمان، میزان فرمان و زوایای چرخ ها را بررسی کنید.
۵. بالانس نبودن چرخ ها
بالانس نبودن چرخ معمولا بیشتر از اینکه باعث «جیر جیر» مستقیم لاستیک شود، با ایجاد لرزش و سایش نامنظم می تواند باعث ایجاد صدای غیرعادی شود.
وقتی مجموعه چرخ و لاستیک بالانس نباشد، در هر دور چرخش نیروی تکراری ایجاد می شود. این وضعیت می تواند در طول زمان باعث ایجاد سایش کاسه ای یا موج دار روی آج شود و همین سایش نامنظم بعدا صدا و لرزش ایجاد کند.
اگر صدای لاستیک همراه با لرزش فرمان، به ویژه در سرعت های مشخص، باشد، بالانس چرخ ها باید بررسی شود.
۶. شتاب گیری ناگهانی
اگر هنگام شروع حرکت یا شتاب گیری شدید صدای جیر جیر کوتاهی می شنوید، ممکن است لاستیک های محرک برای لحظه ای روی آسفالت لغزش داشته باشند.
در این وضعیت، موتور گشتاور زیادی به چرخ های محرک منتقل می کند و اگر نیروی وارد شده بیشتر از میزان چسبندگی لاستیک باشد، چرخ ها شروع به هرزگردی می کنند. این اتفاق علاوه بر تولید صدا، باعث سایش سریع تر آج نیز می شود.
راه حل: به خصوص روی آسفالت خیس یا لغزنده، گاز را تدریجی فشار دهید و از شتاب گیری ناگهانی خودداری کنید.
۷. ترمز شدید و توقف ناگهانی
ترمز شدید نیز می تواند باعث جیر جیر لاستیک شود. وقتی نیروی ترمز به اندازه ای زیاد باشد که چسبندگی تایر با سطح جاده محدود شود، لاستیک ممکن است برای لحظه ای سر بخورد.
این نوع صدا معمولا هنگام ترمز اضطراری یا توقف شدید ایجاد می شود و لزوما به معنی خراب بودن لاستیک نیست. با این حال، تکرار ترمزهای شدید باعث افزایش سایش لاستیک می شود.
۸. پیچیدن با سرعت زیاد
در پیچ های تند، نیروی جانبی زیادی به لاستیک وارد می شود. به همین دلیل اگر با سرعت بالا وارد پیچ شوید، قسمت بیرونی آج تحت فشار قرار می گیرد و ممکن است لاستیک برای لحظه ای روی سطح جاده سر بخورد و صدای جیر جیر ایجاد کند.
اگر این صدا فقط هنگام عبور سریع از پیچ ایجاد می شود، احتمالا بیشتر به شرایط رانندگی مربوط است. اما اگر در پیچ های ملایم و با سرعت کم نیز صدا وجود دارد، بهتر است وضعیت باد لاستیک، میزان فرمان، سیستم تعلیق و سایش آج بررسی شود.
۹. نوع و جنس لاستیک
جنس ترکیب لاستیک و طراحی آج نیز روی میزان صدای تولید شده تاثیر دارد. بعضی لاستیک ها به دلیل ترکیب مواد، طراحی آج یا ویژگی های عملکردی خود می توانند صدای بیشتری نسبت به نمونه های دیگر تولید کنند.
بنابراین اگر لاستیک ها سالم، دارای فشار مناسب و بدون سایش غیرعادی هستند، صرف وجود مقدار کمی صدا لزوما نشانه خرابی نیست.
۱۰. سطح جاده
گاهی اصلا مشکلی در لاستیک وجود ندارد و این سطح جاده است که باعث ایجاد صدا می شود. آسفالت زبر، سنگ فرش، سطوح رنگ شده، خطوط عابر پیاده و بعضی پوشش های جاده ای اصطکاک و ویژگی سطحی متفاوتی نسبت به آسفالت معمولی دارند.
به همین دلیل ممکن است هنگام چرخاندن فرمان در یک پارکینگ یا هنگام عبور از روی خطوط رنگ شده، صدای جیر جیر لاستیک شنیده شود. اگر صدا فقط روی یک نوع سطح خاص ایجاد می شود و در آسفالت معمولی وجود ندارد، احتمال اینکه علت آن خود لاستیک خراب باشد کمتر است.
۱۱. بار زیاد یا توزیع نامناسب وزن
وزن زیاد خودرو و توزیع نامناسب بار می تواند فشار وارد شده به لاستیک ها را افزایش دهد. وقتی یک محور یا یک سمت خودرو وزن بیشتری تحمل کند، رفتار لاستیک و میزان سایش آن تغییر می کند.
به همین دلیل باید از حمل بار بیش از ظرفیت تعیین شده خودرو خودداری کرد و فشار باد را متناسب با بار و توصیه سازنده تنظیم کرد.
۱۲. خرابی یا فرسودگی قطعات سیستم تعلیق
اگر صدای جیر جیر بیشتر هنگام عبور از دست انداز، چاله یا مسیر ناهموار شنیده می شود، احتمال دارد منبع صدا خود لاستیک نباشد.
بوش ها، اتصالات و قطعات مربوط به کمک فنر و سیستم تعلیق در صورت فرسودگی می توانند صدا ایجاد کنند. بوش های لاستیکی وظیفه کاهش ارتعاش و حرکت اضافی قطعات را دارند و فرسودگی آنها می تواند باعث صدا، حرکت بیش از حد و حتی سایش زودرس لاستیک شود.
همچنین طبق اطلاعات فنی، صدای کمک فنر هنگام عبور از دست انداز می تواند با فرسودگی یا مشکل در مجموعه پایه و اتصالات آن ارتباط داشته باشد.
۱۳. صدای جیر جیر ممکن است از ترمز باشد، نه لاستیک
یکی از مهم ترین نکات در تشخیص این مشکل این است که هر صدایی که از نزدیکی چرخ شنیده می شود، لزوما صدای لاستیک نیست.
لنت ترمز فرسوده، جنس خاص لنت، وجود گرد و خاک یا سنگ ریزه بین لنت و دیسک، رطوبت، زنگ سطحی دیسک، نصب نامناسب قطعات ترمز و حتی گیر کردن کالیپر می توانند صدای جیر جیر ایجاد کنند.
اگر صدا هنگام ترمز گرفتن در سرعت پایین بیشتر می شود، احتمال اینکه منبع صدا سیستم ترمز باشد بیشتر است.
رطوبت نیز می تواند پس از باران، شست وشوی خودرو یا پارک شبانه باعث ایجاد یک لایه بسیار نازک زنگ روی دیسک شود. این صدا معمولا پس از چند بار ترمز گرفتن و پاک شدن سطح دیسک از بین می رود.
۱۴. لنت ترمز فرسوده
لنت های ترمز معمولا دارای نشانگر سایش هستند. زمانی که ضخامت لنت بیش از حد کاهش پیدا کند، این قطعه می تواند با دیسک تماس پیدا کرده و صدای هشداردهنده ایجاد کند.
بنابراین اگر صدای جیر جیر به طور مشخص هنگام فشار دادن پدال ترمز ایجاد می شود و به مرور بیشتر شده است، لنت ها و دیسک ترمز باید بررسی شوند.
۱۵. خرابی تسمه دینام، تسمه تایم یا قطعات موتور
گاهی کاربر صدای «جیر جیر ماشین» را به اشتباه به لاستیک نسبت می دهد، در حالی که صدا از قسمت موتور می آید.
تسمه دینام، هرزگردها، پولی ها و برخی قطعات موتور می توانند صدای جیر جیر یا سوت ایجاد کنند. تسمه تایم نیز در صورت وجود مشکل در تسمه یا اجزای مرتبط ممکن است صدا تولید کند.
بنابراین اگر صدا با افزایش دور موتور تغییر می کند و حتی زمانی که خودرو ثابت است و چرخ ها نمی چرخند شنیده می شود، احتمال اینکه منبع صدا لاستیک باشد بسیار کم است و باید بخش موتور بررسی شود.
از کجا بفهمیم صدای جیر جیر از لاستیک است؟
برای پیدا کردن منبع صدا به زمان ایجاد آن توجه کنید:
| شرایط ایجاد صدا | علت های محتمل |
|---|---|
| هنگام شتاب گیری شدید | لغزش لاستیک و هرزگردی |
| هنگام ترمز شدید | لغزش لاستیک یا سیستم ترمز |
| هنگام پیچیدن سریع | لغزش جانبی لاستیک |
| هنگام پیچیدن آرام در پارکینگ | سطح جاده یا فشار باد نامناسب |
| هنگام ترمز در سرعت پایین | لنت، دیسک یا آلودگی سیستم ترمز |
| هنگام عبور از دست انداز | بوش، کمک فنر و قطعات تعلیق |
| همراه با لرزش در سرعت مشخص | بالانس یا سایش نامنظم |
| همراه با کشیده شدن خودرو به یک سمت | فشار باد یا میزان فرمان |
| هنگام روشن بودن خودرو حتی در حالت توقف | تسمه ها یا قطعات موتور |
رفع صدای جیر جیر لاستیک خودرو
برای رفع صدا ابتدا نباید به سراغ تعویض لاستیک رفت. بهتر است علت به ترتیب بررسی شود:
- فشار باد هر چهار لاستیک را در حالت سرد بررسی کنید
- آج، ترک، برآمدگی و سایش غیرطبیعی لاستیک را بررسی کنید
- در صورت مشاهده سایش یک طرفه، میزان فرمان را بررسی کنید
- اگر لرزش وجود دارد، بالانس چرخ ها را انجام دهید
- وضعیت لنت، دیسک و کالیپر ترمز را بررسی کنید
- در صورت ایجاد صدا روی دست انداز، سیستم تعلیق و بوش ها را بررسی کنید
- از شتاب گیری، ترمزگیری و پیچیدن تهاجمی خودداری کنید
- اگر صدا همراه با تغییر فشار باد است، علت کم شدن باد مانند پنچری، نشتی والف یا مشکل رینگ را پیدا کنید.
آیا جیر جیر لاستیک خطرناک است؟
اگر صدا فقط در زمان شتاب گیری شدید، ترمز اضطراری یا پیچیدن تند ایجاد شود، ممکن است نتیجه طبیعی لغزش لاستیک باشد.
اما صدایی که بدون دلیل مشخص و به صورت مداوم ایجاد می شود، به ویژه اگر همراه با لرزش، کشیده شدن خودرو، کاهش چسبندگی، سایش غیرعادی یا تغییر عملکرد ترمز باشد، نیاز به بررسی دارد.
کم باد بودن لاستیک نیز نباید نادیده گرفته شود؛ زیرا علاوه بر تغییر رفتار خودرو، باعث افزایش خم شدن دیواره، تولید حرارت و سایش سریع تر می شود و می تواند خطر آسیب لاستیک را افزایش دهد.
چه زمانی باید خودرو را به تعمیرگاه ببریم؟
اگر صدای جیر جیر بعد از تنظیم فشار باد همچنان ادامه داشت یا یکی از علائم زیر را مشاهده کردید، بهتر است خودرو توسط متخصص بررسی شود:
- صدای جیر جیر در تمام شرایط رانندگی وجود دارد
- صدا هنگام ترمز گرفتن بیشتر می شود
- فرمان می لرزد یا خودرو به یک سمت کشیده می شود
- آج لاستیک به صورت یک طرفه یا موج دار ساییده شده است
- لاستیک دارای ترک، برآمدگی یا آسیب ظاهری است
- هنگام عبور از دست انداز صدای جیر جیر یا تق تق شنیده می شود
- فاصله ترمزگیری افزایش پیدا کرده است
- فشار یکی از لاستیک ها مرتب کم می شود.
سوالات متداول
معمولا از تسمهها (بهخصوص تسمه دینام، کولر یا پمپ هیدرولیک) است؛ تسمه شل، فرسوده یا خشک شده باشد.
سایر دلایل رایج:
لنت ترمز یا دیسک (گاهی حتی بدون فشار پدال)
بوشهای خشک یا فرسوده سیستم تعلیق
کمبود روغن در سیستم هیدرولیک فرمان
ابتدا تسمهها را بررسی کنید
تسمه دینام یا تسمههای جانبی (شل، فرسوده یا خشک) شایعترین دلیل است.
سایر موارد: لنت ترمز فرسوده، بوشهای خشک تعلیق، بلبرینگ چرخ یا کمباد بودن لاستیک.
اول صبح جیرجیر معمولا از تسمههای خشکشده یا لنتهای مرطوب است و با گرم شدن موتور قطع میشود.
کمباد بودن لاستیک، فرسودگی یا نامناسب بودن آج، تنظیم نبودن زاویه چرخها (جلوبندی) یا رانندگی تند در پیچ.
بوشهای خشک یا فرسوده سیستم تعلیق و جلوبندی (شایعترین).
سایر موارد: کمکفنر خراب، سیبکها یا طبقهای فرسوده.
بوشهای خشک یا فرسوده سیستم تعلیق عقب و کمک فنرها.
علت این اتفاق؛ کمباد بودن یا فرسودگی آج لاستیکهای جلو، تنظیم نبودن جلوبندی (زاویه چرخها) یا بوشهای خشک سیستم تعلیق جلو می باشد.
جمع بندی
جیر جیر لاستیک ماشین معمولا نتیجه لغزش لاستیک روی سطح جاده یا تغییر شرایط تماس آن با آسفالت است. شتاب گیری ناگهانی، ترمز شدید و پیچیدن سریع از رایج ترین شرایط ایجاد این صدا هستند. در کنار این موارد، کم یا زیاد بودن باد لاستیک، فرسودگی آج، تنظیم نبودن چرخ ها، سایش نامنظم، وضعیت نامناسب سیستم تعلیق و نوع سطح جاده نیز می توانند در ایجاد صدا نقش داشته باشند.
با این حال، نباید هر صدای جیر جیر را به لاستیک نسبت داد. به خصوص اگر صدا هنگام ترمزگیری در سرعت پایین ایجاد شود، لنت، دیسک، کالیپر یا سایر قطعات ترمز نیز باید بررسی شوند. رعایت فشار باد توصیه شده، بررسی منظم آج، تنظیم بودن چرخ ها و رانندگی نرم و پیشگیرانه مهم ترین اقداماتی هستند که به کاهش صدا و افزایش عمر لاستیک کمک می کنند.
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است